Jak wygląda przygotowanie kluczowych zamówień kolejowych w Polsce? Analizuje Krzysztof Dobiński, prokurent i dyrektor Działu Przygotowania Inwestycji w MIRBUD SA.
Program inwestycyjny Port Polska, realizowany przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny (CPK) wchodzi w fazę realizacyjną przy skali postępowań bez precedensu na polskim rynku – blisko 100 przetargów planowanych na lata 2026-2028, z czego tylko w tym roku wartość zamówień wyniesie blisko 40 mld zł. Kluczowe jest przy tym to, że nie są to zadania rozłożone w czasie, lecz przedsięwzięcia prowadzone równolegle, często wzajemnie powiązane technologicznie i funkcjonalnie.
W części kolejowej oznacza to jednoczesne procedowanie tras dla Kolei Dużych Prędkości (KDP) – w tym odcinka Kotowice – węzeł lotniskowy (6 konsorcjów, 17 firm) – fragmentu linii Warszawa – Łódź, postępowania na podstacje trakcyjne (PT) oraz realizację tunelu i dworca kolejowego pod terminalem (4 konsorcja, 11 firm). To układ, w którym infrastruktura liniowa, obiekty kubaturowe i systemy zasilania oraz sterowania tworzą jeden spójny system transportowy. W takich projektach zasadnicze ryzyka pojawiają się nie tylko w obrębie pojedynczego zakresu, lecz na styku projektowania, robót, dostaw technologii i przyszłej eksploatacji.
Przy tej skali i złożoności kluczowe znaczenie przesuwa się na etap przygotowania postępowania. To wtedy rozstrzyga się, czy harmonogram jest możliwy do wykonania, czy podział ryzyk jest zrozumiały i czy wymagania odpowiadają realnym możliwościom rynku – zarówno wykonawców, jak i dostawców technologii. W praktyce oznacza to konieczność wcześniejszego „sprawdzenia” założeń inwestycji jeszcze przed ich zamknięciem w dokumentacji przetargowej.
Dialog konkurencyjny jako narzędzie, czyli precyzyjne definiowanie założeń
Właśnie w tym miejscu kluczowe znaczenie ma wybór m.in. procedury dialogu konkurencyjnego, na który zdecydował się zamawiający. W ramach programu Port Polska dialog konkurencyjny jest traktowany nie tylko jako formalny etap procedury, ale przede wszystkim jako narzędzie, które pozwala dopracować założenia zamówienia przed ich ostatecznym zamknięciem. Dialog pozwala skonfrontować przyjęte założenia z późniejszą praktyką – zweryfikować rozwiązania techniczne, harmonogram, dostępność technologii, zdolności produkcyjne i organizacyjne w branży wykonawczej, a także kwestie finansowe i prawne.
CPK wyznacza dziś bardzo wysoki standard prowadzenia dialogu konkurencyjnego dla dużych i złożonych inwestycji publicznych: proces jest merytoryczny, partnerski, terminowy, przejrzysty, z zachowaniem równego traktowania wszystkich uczestników dialogu i realnie wykorzystywany do bardziej precyzyjnego opisu przedmiotu, zdefiniowania ryzyk oraz lepszego dopasowania zamówienia do możliwości firm budowlanych. W efekcie dokumentacja nie ma charakteru statycznego – ewoluuje i jest korygowana w oparciu o rzeczywiste dane z rynku, co redukuje ryzyka przenoszone na etap realizacji.
Kryteria pozacenowe zyskują na znaczeniu
Ten etap pokazuje jednocześnie ograniczenia modelu opartego wyłącznie na cenie. W projektach takich jak KDP, gdzie mamy do czynienia z integracją systemów, wysokimi wymaganiami bezpieczeństwa i odpowiedzialnością w całym cyklu życia inwestycji, sama cena nie odzwierciedla zdolności wykonawcy do realizacji kontraktu. Przy dużych inwestycjach strategicznych kryterium 100 proc. ceny prowadzi bardzo często do pozornej konkurencyjności i premiuje podmioty o najsilniejszym zapleczu kapitałowym, a niekoniecznie te, które rozwijają kompetencje wykonawcze.
Dlatego rośnie znaczenie kryteriów pozacenowych oraz sposobu projektowania zamówień. Ich rola nie polega na zastąpieniu ceny, lecz na jej uzupełnieniu o elementy rzeczywiście opisujące zdolność realizacyjną – przy zachowaniu precyzji i mierzalności. To szczególnie ważne w sektorze kolejowym, gdzie o powodzeniu inwestycji decyduje nie tylko wykonanie robót, ale także niezawodność systemów i zdolność do ich utrzymania w długim okresie.
Lekcje dla rynku kolejowego
W tym kontekście Port Polska staje się praktycznym punktem odniesienia dla kolejnych inwestycji kolejowych – pokazuje w warunkach rzeczywistych, jak wygląda przygotowanie postępowań przy dużej integracji technologicznej i skali finansowej. Jednocześnie jest jednym z pierwszych programów, w których na taką skalę równolegle testowane są: dialog konkurencyjny, kryteria jakościowe, zarządzanie ryzykiem, udział krajowego potencjału oraz relacja między ceną a zdolnością bezpiecznej realizacji. Wnioski z tego procesu będą miały bezpośrednie znaczenie dla rynku kolejowego w Polsce – szczególnie w perspektywie fal inwestycyjnych w kolejnych dekadach.
Autor: Krzysztof Dobiński – prokurent i dyrektor Działu Przygotowania Inwestycji w MIRBUD SA
Fot. CPK, Krzysztof Dobiński via LinkedIn – zdjęcie poglądowe
Zobacz również: