SENSUM to innowacyjne narzędzie wspierające efektywność energetyczną transportu kolejowego, które rozwinięto o nowe funkcjonalności dla maszynistów. Nowe moduły obejmują m.in. ostrzeżenia peronowe, dostęp do rozkładu jazdy i Wykazu Ostrzeżeń Stałych (WOS) oraz elektroniczną obsługę rozkazów komputerowych. Dzięki dokładniejszemu monitorowaniu sytuacji na trasie oraz szybszemu dostępowi do kluczowych danych system jeszcze skuteczniej wspiera efektywne prowadzenie pociągu, pomagając zachować płynność jazdy, punktualność i ograniczać zużycie energii elektrycznej. Potwierdzeniem praktycznej wartości narzędzia jest przedłużenie przez Koleje Mazowieckie umowy z PGE Energetyka Kolejowa
W transporcie kolejowym nawet niewielka poprawa sposobu prowadzenia pociągu może przynieść znaczące oszczędności energii elektrycznej. W tym celu powstało narzędzie SENSUM – rozwijany przez PGE Energetyka Kolejowa we współpracy z REDS oraz Kolejami Mazowieckimi system wspierający maszynistów w prowadzeniu pociągów w sposób bardziej efektywny energetycznie.
SENSUM analizuje w czasie rzeczywistym dane dotyczące pokonywanej trasy, infrastruktury kolejowej oraz parametrów jazdy. Na tej podstawie podpowiada maszyniście, jak prowadzić pociąg, aby zużyć jak najmniej energii trakcyjnej i jednocześnie jechać zgodnie z rozkładem jazdy.
Nowe funkcjonalności rozwijają tę ideę. Im większa świadomość sytuacyjna maszynisty i szybszy dostęp do informacji związanych z prowadzeniem pociągu, tym łatwiej utrzymać płynną jazdę, ograniczyć niepotrzebne przyspieszenia i hamowania oraz skuteczniej wykorzystywać energię.
Koleje Mazowieckie stawiają na dalszą współpracę
Rozwój systemu SENSUM zbiega się z decyzją Kolei Mazowieckich o dalszym wykorzystaniu rozwiązania. Kontynuacja współpracy potwierdza skuteczność rozwiązania zarówno w obszarze efektywności energetycznej, jak i wsparcia pracy maszynistów.
Koleje Mazowieckie wdrożyły SENSUM jako pierwszy przewoźnik w Polsce. Doświadczenia zdobyte podczas eksploatacji aplikacji oraz rekomendacje prowadzących pociągi maszynistów spółki Koleje Mazowieckie przyczyniły się również do dalszego rozwoju jego funkcjonalności.
Ostrzeżenia peronowe – większa przewidywalność jazdy
Jedną z nowych funkcjonalności są ostrzeżenia peronowe. System wykorzystuje dane GPS, topologię sieci kolejowej oraz rozkład jazdy, aby identyfikować zbliżanie się do miejsca planowego zatrzymania pociągu i informować o tym maszynistę za pomocą komunikatów głosowych oraz wizualnych.
Rozwiązanie wspiera realizację rozkładu jazdy, zwiększa świadomość sytuacyjną maszynisty oraz poprawia bezpieczeństwo. W praktyce pozwala wcześniej przygotować się do zatrzymania pociągu, co sprzyja bardziej płynnemu prowadzeniu składu i podniesieniu efektywności energetycznej. Maszyniści chwalą rozwiązanie, ponieważ pomaga zminimalizować ryzyko możliwości wystąpienia incydentu kolejowego w postaci nieprawidłowego zatrzymania pojazdu kolejowego przy krawędzi peronowej. Funkcja uwzględnia zarówno dane rozkładowe, jak i rzeczywisty przebieg jazdy, a także umożliwia konfigurację parametrów powiadomień.
Elektroniczny rozkład jazdy i WOS na tablecie maszynisty
Kolejną nowością jest moduł wyświetlania aktualnego rozkładu jazdy oraz Wykazu Ostrzeżeń Stałych na urządzeniu mobilnym maszynisty.
System umożliwia m.in. automatyczne pobieranie aktualizacji rozkładu oraz inteligentne samoczynne pozycjonowanie danych zgodnie z aktualnym położeniem pociągu. Dzięki temu maszynista ma stale dostęp do najważniejszych informacji dotyczących dalszego przebiegu trasy. Funkcja obejmuje również elektroniczny dostęp do WOS oraz tryb dzień/noc ułatwiający pracę w różnych warunkach oświetleniowych.
Cyfryzacja obiegu rozkazów i ostrzeżeń doraźnych
SENSUM został również wyposażony w funkcję elektronicznej obsługi rozkazów komputerowych.
Nowy moduł integruje się z systemami zarządcy infrastruktury, umożliwiając odbiór, prezentację, potwierdzanie, aktualizowanie i archiwizowanie dokumentów niezbędnych do prowadzenia ruchu kolejowego. Rozwiązanie automatycznie monitoruje ważność rozkazów i informuje użytkownika o wszelkich zmianach. W efekcie podczas jazdy wyświetla przede wszystkim te elementy dokumentu, które odnoszą się do aktualnego położenia pociągu.
Elektroniczny obieg informacji pozwala szybciej przekazywać dane operacyjne, ograniczając ryzyko pominięcia istotnych informacji. System na bieżąco uwzględnia w rekomendacjach dotyczących ekonomicznej jazdy informacje zawarte w rozkazach i ostrzeżeniach doraźnych, o ile dotyczą one toru, po którym odbywa się jazda, tj. toru głównego, dla którego opracowano rozkład jazdy.
Doceniony przez branżę oraz użytkowników
SENSUM zadebiutował na rynku w maju 2025 r. Rozwiązanie to wdrożyły Koleje Mazowieckie oraz Łódzka Kolej Aglomeracyjna, a kilku innych przewoźników prowadzi aktualnie jego testy. System spotkał się z pozytywnym odbiorem ze strony maszynistów, którzy chwalą go za intuicyjność i realne wsparcie w codziennej pracy.
Innowacyjność i praktyczna wartość SENSUM zostały wielokrotnie dostrzeżone przez ekspertów branżowych oraz środowisko naukowe. Podczas targów TRAKO 2025 system zdobył Nagrodę im. inż. Ernesta Malinowskiego za innowacyjne rozwiązania techniczne w transporcie szynowym oraz wyróżnienie w konkursie im. prof. Czesława Jaworskiego za wdrażanie nowoczesnych technologii w obszarze trakcji elektrycznej. PGE Energetyka Kolejowa została również nagrodzona tytułem „Innowator Transportu 2025” przyznanym przez Wydział Transportu Politechniki Warszawskiej za wdrożenie narzędzia informatycznego systemu SENSUM.
Rozbudowa systemu o nowe funkcjonalności to kolejny krok w kierunku zwiększania efektywności energetycznej polskiej kolei. Łącząc analitykę danych, wsparcie pracy maszynistów oraz cyfryzację procesów operacyjnych, SENSUM pomaga przewoźnikom ograniczać zużycie energii, zmniejszyć ryzyko wystąpienia incydentów kolejowych, obniżać koszty prowadzenia działalności i realizować cele związane ze zrównoważonym transportem.
Źródło: PGE Energetyka Kolejowa
Fot. PGE Energetyka Kolejowa
Zobacz również: