Rząd chce o rok przesunąć moment, w którym Fundusz Kolejowy (FK) zacznie otrzymywać połowę wpływów z opłaty paliwowej. Zgodnie z zaktualizowanym projektem nowelizacji ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw, opublikowanym 29 października 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji, udział FK wzrośnie z 19,45 do 50 proc. dopiero 1 stycznia 2028 r. Wcześniej, w drugim półroczu 2027 r., jego udział spadnie do 12 proc., a 38 proc. opłaty trafi bezpośrednio do budżetu państwa.
Przejściowy podział opłaty paliwowej
Pierwotny projekt, opublikowany w lutym 2026 r., przewidywał, że nowe przepisy zaczną obowiązywać z początkiem 2027 r. W zaktualizowanym dokumencie ustawa ma wejść w życie 1 lipca 2027 r., ale do końca tego roku obowiązywać będą przepisy przejściowe. Rozwiązania podnoszące wpływy do FK zaczną działać od 1 stycznia 2028 r.
Na czas przejściowy projekt wprowadza osobny klucz podziału opłaty paliwowej: 47,75 proc. otrzyma Krajowy Fundusz Drogowy (KFD), 12 proc. Fundusz Kolejowy, a 2,25 proc. Fundusz rozwoju przewozów autobusowych. Pozostałe 38 proc. będzie stanowić bezpośredni dochód budżetu państwa. Dziś do FK trafia 19,45 proc. wpływów, do KFD 76,9 proc., a do Funduszu rozwoju przewozów autobusowych 3,65 proc.
Od 2028 r. połowa opłaty ma zasilać Fundusz Kolejowy, a udziały KFD i funduszu autobusowego nie zmienią się względem okresu przejściowego. Według projektu łączne obciążenie paliw akcyzą i opłatą paliwową zostanie utrzymane na dotychczasowym poziomie, dzięki czemu zmiany mają nie wpłynąć ani na ceny paliw, ani na inflację.
Większa rola funduszu w finansowaniu inwestycji
Nowelizacja przewiduje gruntowną przebudowę mechanizmu finansowania infrastruktury kolejowej. Ma ona wzmocnić FK jako stabilne i przewidywalne źródło pieniędzy na inwestycje Polskich Linii Kolejowych (PLK). O takie wzmocnienie funduszu branża zabiega od lat – chodzi o to, by inwestycje nie zależały od bieżącej kondycji budżetu ani od sytuacji politycznej. Obecnie FK jest wart ok. 2 mld zł. To za mało, by fundusz mógł stabilizować rynek. Skutkiem są silne wahania koniunktury w budownictwie kolejowym.
Branżowa propozycja zmian powstała w 2023 r. Po wyborach sprawą zajęło się także Ministerstwo Infrastruktury. Według tamtych założeń nowy fundusz, o wartości ok. 10 mld zł rocznie, miał ruszyć 1 stycznia 2027 r. Zasilać go miała przede wszystkim wyższa opłata paliwowa, podniesiona przy jednoczesnym obniżeniu akcyzy. Realizację tych planów utrudniły wojna na Bliskim Wschodzie i wzrost cen paliw, a także rządowy pakiet Ceny Paliwa Niżej, w ramach którego obniżono VAT i akcyzę. Ministerstwo Finansów rekomendowało więc, by prace nad reformą odłożyć do czasu, aż rynek paliw się ustabilizuje.
Po zwiększeniu wpływów FK ma docelowo zostać głównym krajowym źródłem pieniędzy na zadania z Krajowego Programu Kolejowego do 2030 r. Wartość programu w perspektywie 2021-2027 sięga ok. 82,8 mld zł. Unia Europejska zapewnia 42,4 proc. tej kwoty, budżet państwa 43,9 proc., a udział Funduszu Kolejowego wynosi zaledwie 1,3 proc. Pozostała część pochodzi z innych źródeł. W kolejnych latach reforma ma zmienić ten układ na odwrotny.
Autor: Damian Malesza
Fot. SektorKolejowy – zdjęcie poglądowe
Zobacz również: