Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce (ZZM) zdecydował o przeprowadzeniu ogólnopolskiej akcji protestacyjnej. W piątek 11 września przez całą dobę maszyniści będą zwalniać prędkość pociągów do 20 km/h na każdym przejeździe kolejowo-drogowym w kraju. Decyzja zapadła po serii wypadków, z których ostatni – środowa katastrofa w Sokolnikach Suchych na Mazowszu, w której zginęła jedna osoba, a ok. 20 zostało poszkodowanych – stał się bezpośrednim impulsem do stanowczego działania. Podróżni muszą liczyć się ze znacznymi opóźnieniami, część składów może zostać odwołana.
Śmiertelne zdarzenie na mazowieckim przejeździe
Do wypadku doszło 9 września ok. godz. 11:25 na przejeździe w Sokolnikach Suchych, w pobliżu drogi krajowej nr 12 (woj. mazowieckie). Kierowca ciężarówki zignorował sygnalizację świetlną i wjechał na torowisko wprost pod nadjeżdżający pociąg IC „Koziołek” relacji Lublin Główny – Szczecin. Siła zderzenia doprowadziła do wykolejenia lokomotywy EP09-046 oraz wagonów składu.
Na pokładzie podróżowało ok. 120 osób. Cztery z nich odniosły ciężkie obrażenia – dwie pasażerki jadące w wagonie tuż za lokomotywą, maszynista oraz kierowca ciężarówki. Jedna z poszkodowanych kobiet zmarła w szpitalu. W wyniku wypadku ruch pociągów na linii kolejowej nr 22 między Wolanowem a Przysuchą został wstrzymany.
Śledztwo prowadzi Prokuratura Okręgowa w Radomiu – w kierunku nieumyślnego sprowadzenia katastrofy w ruchu lądowym zagrażającej życiu lub zdrowiu wielu osób, której następstwem jest śmierć człowieka (art. 173 § 2 i 4 KK). Śledczy zabezpieczyli rejestrator z kabiny maszynisty – sam przejazd nie był wyposażony w monitoring.
W piątek akcja protestacyjna – pociągi zwolnią na przejazdach w całej Polsce
Wczoraj Rada Krajowa ZZM zebrała się na nadzwyczajnym posiedzeniu i jednogłośnie podjęła uchwałę, na mocy której zwróciła się do wszystkich maszynistów o zwalnianie na przejazdach do prędkości bezpiecznej – 20 km/h – w godz. 00:00-23:59 dnia 11 września. Ograniczenie obejmie każdy rodzaj składu – od pociągów regionalnych po dalekobieżne, w tym Pendolino.
Pendolino też mają kolizje na przejazdach. Korki związane ze zmniejszoną prędkością jazdy tych pociągów na tych przejazdach mogą powodować nawet konieczność odwołania niektórych pociągów – wskazywał w rozmowie z RMF FM Leszek Miętek, prezydent ZZM.
Maszyniści powołują się na art. 210 Kodeksu pracy, który uprawnia pracownika do ograniczenia aktywności zawodowej w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia – własnego bądź osób postronnych. Piątkowa akcja nie oznacza odmowy prowadzenia pociągów, ale skutki znaczącego zwalniania na tysiącach przejazdów w skali kraju będą się kumulować wraz z pokonywanymi kilometrami.
Uważamy, że lepiej jak będą opóźnienia przez jeden dzień, niż miałyby ginąć kolejne osoby na polskich torach – podkreślał prezydent ZZM.
Związkowcy domagają się niezwłocznego podjęcia rozmów z Ministerstwem Infrastruktury.
Miesiące ignorowanych sygnałów, czyli problemy z bezpieczeństwem na kolei
Piątkowy protest nie jest reakcją na pojedynczy wypadek, lecz kulminacją wielomiesięcznych działań ZZM. Dwa dni przed ogłoszeniem akcji Rada Krajowa jednogłośnie przyjęła apel do maszynistów, wzywający do bezwzględnego stawiania bezpieczeństwa ponad presję czasu, punktualność i oczekiwania przełożonych. Związek zwrócił uwagę na rosnący problem dekoncentracji prowadzących pociągi – wywoływanej stale poszerzanym katalogiem obowiązków realizowanych w trakcie jazdy. W ocenie związkowców realne działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa bywają zastępowane rozbudową mechanizmów kontroli i nadzoru nad pracownikami.
Leszek Miętek od miesięcy podnosi te kwestie na posiedzeniach sejmowej Komisji Infrastruktury i w publicznych wystąpieniach. Związek od półtora roku prowadzi kampanię społeczną „Chcę żyć”, dokumentującą dramaty maszynistów uczestniczących w zdarzeniach na przejazdach. Statystyki przytaczane przez prezydenta ZZM mówią same za siebie: w 2024 r. na przejazdach doszło do ok. 140 wypadków, rok później – do ok. 180, a w br. odnotowano już 130 zdarzeń, mimo że III kwartał jeszcze się nie zakończył. Wypadki na przejazdach zdarzają się statystycznie co drugi dzień, a ich ofiarami padają także kolejarze – w samym 2024 r. zginęli maszynista i rewizor oraz maszynista Kolei Mazowieckich.
Systemowy charakter problemów potwierdziły kontrole Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) z przełomu 2025 i 2026 r., które ujawniły nieprawidłowości w utrzymaniu infrastruktury zarządzanej przez Polskie Linie Kolejowe (PLK).
Sygnały ZZM napotykają jednak pewnego rodzaju opór – przypomnijmy, że po licznych słowach krytyki krajowy zarządca infrastruktury kolejowej skierował do Leszka Miętka wezwanie przedsądowe, domagając się usunięcia ganiących wypowiedzi oraz opublikowania przeprosin i sprostowania. Pełnomocnik prezydenta ZZM odrzucił żądania, określając je jako próbę wywołania efektu mrożącego wobec działalności związkowej.
Przypomnijmy, że w lipcu br. w toku dyskusji o bezpieczeństwie na polskiej sieci kolejowej Leszek Miętek ostrzegał „Jeżeli adekwatnej reakcji (na problemy z bezpieczeństwem – przyp. red.) się nie doczekamy, będziemy musieli zmienić sposób walki o bezpieczeństwo na polskich torach”.
Została przekroczona czerwona linia […] Maszyniści, jak wychodzą do służby, nie wiedzą, czy wrócą – podsumował decyzję o proteście Leszek Miętek.
Autor: Damian Malesza
Fot. PLK – zdjęcie poglądowe
Zobacz również: