Wraz z początkiem roku akademickiego warto przedłużyć ważność legitymacji studenckich – jest na to czas do 31 października. Hologramu, który przedłuża ważność legitymacji, nie zastąpią w podróży żadne inne dokumenty, nawet zaświadczenia o statusie studenta. Studenci muszą zadbać o nowy hologram co semestr.
Zniżki na bilety kolejowe, które przysługują studentom, to ulgi ustawowe. Różnicę pomiędzy ceną biletu ulgowego a normalnego pokrywa budżet państwa. Ustawodawca określił zamknięty katalog dokumentów, które uprawniają podróżnych do korzystania z poszczególnych ulg ustawowych. Przewoźnicy są zobowiązani weryfikować w trakcie kontroli w pociągach, czy podróżujący na podstawie biletów ulgowych mają odpowiedni dokument. Przepisy stanowią, że dla osób, które się uczą, są to wyłącznie:
- dla ulgi szkolnej – ważna legitymacja szkolna
- dla ulgi studenckiej – ważna legitymacja studencka
Gdy pracownicy dziekanatu przedłużają ważność legitymacji studenckiej, nowy termin ważności pojawia się również w systemie mObywatel. Dzięki temu można korzystać z mLegitymacji studenckiej w smartfonie – o ile uczelnia przystąpiła do tej usługi cyfrowej.
Podczas kontroli biletów przewoźnik nie może honorować innych dokumentów. Wszelkie odstępstwa oznaczałyby naruszenie prawa. To samo dotyczy różnego rodzaju nieautoryzowanych wersji legitymacji – kopii czy zdjęć. Ważny jest wyłącznie ich oryginał.
Uczelnia może wydawać zaświadczenia o statusie studenta, jednak dokumenty te nie są potwierdzeniem prawa do ulgowych przejazdów koleją. Potwierdzeniem prawa do zniżki kolejowej nie jest również zaświadczenie z policji o utracie dokumentów. Na podstawie zaświadczeń nie można jechać pociągiem z biletem ulgowym.
Konsekwencje nieważnej legitymacji
Jeśli podróżny okaże w pociągu bilet ulgowy bez ważnej legitymacji szkolnej lub studenckiej (bez odpowiedniego hologramu, który przedłuża jej ważność), oznacza to w praktyce, że przejazd odbywa się bez dokumentu uprawniającego do ulgi. W takim przypadku, zgodnie z przepisami prawa przewozowego, kontroler może wystawić bilet na przejazd według obowiązującej taryfy i odległości przejazdu wraz z opłatą dodatkową określoną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury lub – jeżeli podróżny nie może pokryć takiej kwoty „od ręki” – wezwanie do zapłaty z odroczonym terminem płatności. Z tytułu braku legitymacji opłata dodatkowa wynosi 40-krotność ceny najtańszego biletu jednorazowego normalnego określonego w taryfie przewoźnika.
Można obniżyć karę
Student może jednak zminimalizować konsekwencje braku ważnej legitymacji. Prawo przewozowe przewiduje zwrócenie przez przewoźnika opłaty dodatkowej (lub umorzenie w przypadku wystawionego wezwania do zapłaty) naliczonej podróżnemu, który nie okazał kontrolerowi ważnego dokumentu uprawniającego go do ulgi wskazanej na bilecie, jeżeli podróżny udokumentuje swoje prawo do ulgi w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia przewozu. Jak to zrobić?
Gdy otrzymałeś wezwanie do zapłaty:
- złóż do przewoźnika pisemną reklamację, która jest odwołaniem od wezwania do zapłaty – poproś w niej o umorzenie opłaty dodatkowej naliczonej z powodu braku ważnego dokumentu do ulgi
- podaj w reklamacji numer wezwania do zapłaty lub załącz jego kopię
- załącz uwierzytelnioną kopię ważnej legitymacji (już po przedłużeniu jej ważności)
- wpłać przewoźnikowi opłatę manipulacyjną i dołącz potwierdzający ten fakt dokument (np. potwierdzenie nadania przelewu)
Gdy zapłaciłeś za bilet z opłatą dodatkową:
- złóż do przewoźnika pisemną reklamację i poproś w niej o zwrot należności za pierwotny niewykorzystany bilet ulgowy i umorzenie opłaty dodatkowej doliczonej do nowego biletu
- załącz do reklamacji kopie obu biletów – zachowaj ich oryginały do zakończenia procesu reklamacyjnego
- załącz uwierzytelnioną kopię ważnej legitymacji (już po przedłużeniu jej ważności)
- od zwracanych należności przewoźnik potrąci opłatę manipulacyjną
Pamiętaj – uwierzytelnić legitymację może jej wystawca (uczelnia), notariusz lub kasjer przyjmujący reklamację.
Zgodnie z przepisami opłata manipulacyjna odpowiada kosztom ponoszonym przez przewoźnika lub organizatora transportu, które są związane z rozpatrywaniem sprawy reklamacyjnej. Nie może to być kwota wyższa niż 10% pełnej opłaty dodatkowej doliczanej za brak ważnego dokumentu przewozowego. Jej wysokość jest zazwyczaj podana na druku wezwania do zapłaty. Znajdziesz ją także w cenniku usług przewozowych danego przewoźnika.
Legitymacja ISIC
Międzynarodowa legitymacja studencka ISIC uprawnia wyłącznie studiujących za granicą do ulgowych przejazdów polską koleją. Jeśli chcesz skorzystać z tej ulgi, musisz spełnić dodatkowo jeden z trzech warunków:
- posiadać polskie obywatelstwo
- być obywatelem Unii Europejskiej i posiadać prawo stałego pobytu w Polsce
- być członkiem rodziny obywatela Unii Europejskiej oraz posiadać prawo stałego pobytu w Polsce
Studenci polskich uczelni muszą pamiętać, że ISIC nie jest zamiennikiem polskiej legitymacji studenckiej. Z ulgi nie skorzystają też studenci zagraniczni, którzy nie są polskimi obywatelami lub nie mieszkają w Polsce.
Legitymacja ISIC uprawnia do korzystania z ustawowej ulgi studenckiej (51%) podczas przejazdu koleją w Polsce wyłącznie osoby, które studiują zagranicą.
Kto odpowiada za ulgi ustawowe?
Urząd Transportu Kolejowego (UTK) nie tworzy regulacji dotyczących ulg ustawowych w transporcie publicznym i wymaganych do nich dokumentów.
UTK nie wydaje także opinii prawnych na temat tych przepisów, indywidualnych interpretacji oraz nie ocenia zasadności skorzystania z uprawnień do ulgowych przejazdów w konkretnych sprawach.
Ministerstwo Infrastruktury jest właściwym merytorycznie organem odpowiedzialnym za ten obszar.
Źródło: UTK
Fot. Adrian Hryniuk – zdjęcie poglądowe
Zobacz również: