Zakład Eksploatacji Tramwajów nr 1 przy ul. Telefonicznej w Łodzi działa już od 40 lat. W momencie oddania do użytku była to najmłodsza zajezdnia tramwajowa w Polsce, a zastosowane w niej rozwiązania techniczne miały stanowić wzór dla podobnych obiektów w kraju. Uroczyste otwarcie obiektu nastąpiło 15 marca 1986 r., a pierwszy tabor wpisano na jego stan dwa tygodnie później.
Historia Telefonicznej sięga początku lat 60. XX w., kiedy władze Łodzi zdecydowały o przekształceniu okolic dworca Łódź Fabryczna z terenów przemysłowych w dzielnicę mieszkaniowo-usługową. Konsekwencją tej decyzji było przyznanie MPK Łódź w 1964 r. rozległych gruntów przy ul. Telefonicznej z przeznaczeniem pod nową zajezdnię. Miała ona zastąpić ciasny, historyczny obiekt zlokalizowany przy ul. Tramwajowej.
Prace studialne przeciągnęły się na kolejną dekadę. Studium techniczne opracowano dopiero w 1974 r., zakładając pojemność 160 wagonów przegubowych typu 102NaW/803N. Gotowy projekt zajezdni powstał w kwietniu 1978 r. Cztery miesiące później na plac budowy wkroczyła Chemobudowa Łódź.
Realizacja szybko zderzyła się z realiami schyłkowego PRL-u. Pierwotny harmonogram przewidywał 3 lata robót z zakończeniem ich w październiku 1981 r. – termin ten okazał się całkowicie nierealny. Równolegle pojawiła się konieczność dostosowania projektu do nowego taboru: wagonów 805N, które w międzyczasie weszły do eksploatacji na łódzkich torowiskach. Pojemność obiektu przeliczono na 220 pojazdów tego typu.
Wzorcowy obiekt dla całego kraju
Telefoniczna powstawała jako modelowa zajezdnia dla polskiej komunikacji tramwajowej. Obiekt wyróżniał się m.in. większymi odległościami między torami w halach oraz na placu postojowym, elektrycznie podnoszonymi pomostami w kanałach oraz dobrze doświetlonymi wnętrzami. Układ komunikacyjny pozwalał dotrzeć wagonem w dowolne miejsce obiektu bez manewrowania, a całość dało się objechać tzw. torem szybkim.
Na przełomie 1985 i 1986 r. trwały ostatnie prace wykończeniowe. Tabor dla nowego obiektu zapewniono z likwidowanej zajezdni przy ul. Tramwajowej. Uroczyste otwarcie nastąpiło w sobotę 15 marca 1986 r. z udziałem m.in. ministra budownictwa, gospodarki przestrzennej i komunalnej Józefa Niewiadomskiego, prezydenta Łodzi Jarosława Pietrzyka oraz delegacji z Karl-Marx-Stadt (obecnie Chemnitz).
Z dniem 1 kwietnia 1986 r. na stan trafiły pierwsze pojazdy: 42 przegubowe wagony 803N z lat 1973-1974, a także wozy typów 105NW, 805N i 805Na. Do końca roku flota powiększyła się o kolejne 33 tramwaje 805Na. Wagony 803N sukcesywnie wycofywano w latach 1987 -1989, ujednolicając tabor do rodziny 805N.
Niskopodłogowa rewolucja
Pojawienie taboru niskopodłogowego zmieniło komfort podróży, warunki pracy motorniczych i sposób serwisowania pojazdów. Pierwszy Cityrunner dotarł do Łodzi w grudniu 2001 r., debiut liniowy nastąpił 28 marca 2002 r. Łącznie flotę tramwajów zasiliło 15 jednostek – 13 z nich zmontowano w Zakładzie Remontu Taboru przy ul. Tramwajowej.
Dostawa 10 tramwajów PESA 122N w 2008 r. wymagała zrealizowania prac modernizacyjnych tj. wymiany zużytych zwrotnic i łuków, odnowienia nawierzchni oraz rozbudowy placu postojowego o 4 tory, z czego jeden wyjazdowy. W kolejnych latach Telefoniczna przejmowała tabor z zajezdni Dąbrowskiego, Brusa i Helenówka.
Współczesny rozdział otwiera dostawa tramwajów PESA Swing: 22 sztuki w 2015 r. i 12 w 2018 r. Wraz z drugą partią rozpoczęto kompleksową przebudowę obiektu – w lutym 2019 r. oddano nową halę przeglądowo-remontową, a w kwietniu 2020 r. uruchomiono podstację trakcyjną zastępującą instalację z 1986 r. W kwietniu 2025 r. ruszyły prace przy nowych torach odstawczych, trwa też rozbudowa zaplecza socjalno-biurowego.
Dziś Zakład Eksploatacji Tramwajów nr 1 zatrudnia 596 osób, w tym 109 kobiet. Na stanowiskach motorniczych pracuje 393 osób – wśród nich 91 kobiet. Na stanie znajduje się 197 wagonów, z czego 83 to pojazdy przegubowe. W dni powszednie z Telefonicznej wyjeżdża 112 pociągów obsługujących 16 linii tramwajowych.
Fot. UMŁ
Zobacz również: